Oshëtimat e Sheshit Taksim …dhe daullet shqiptare që dun babën

Oshëtimat e Sheshit Taksim …dhe daullet shqiptare që dun babën

Çfarë i kanoset sistemit laik të Turqisë?

Nga Arash Dabestani, Pinar Sevinclidir dhe Ertugrul Ero për BBC Monitoring

Nuk është fare çudi që themeluesit e Republikës në vitin 1923 të jenë kthyer përmbys në varre këto ditë: imazhi i një Turqie si shtet thjesht laik dhe kombëtar që ata kishin – jo vetëm ndarje e fesë nga shteti, por edhe heqje e saj nga çdo aspekt i jetës publike – tani po vihet në dyshim.

Vlerat politike nuk janë diskutuar kurrë me kaq forcë sa gjatë kësaj periudhe para 89 vjetorit të Republikës Turke  që është në 29 Tetor. Dhe kjo për shkak të një procesi këshillimor të nisur nga parlamenti turk për t’i paraprirë kushtetutës së re.

Në përgjithësi shoqëria e mirëpriti nismën duke e parë atë si një bazë të re politike që do të zëvendësonte atë të vendosur nga grushti i shtetit i vitit 1980.

Mirëpo procesi ka hapur plagë të vjetra, veçanërisht me debatin e nxehtë mbi rolin e fesë në politikë dhe me natyrën gjithmonë e më konservative të jetës publike në vend.

Sipas Fadi Hakuras, një specialist në institucionin studimor Chatham House në Londër, laicizmi në Turqi është vështirë të përcaktohet. Sipas kushtetutës Turqia është shtet laik, por me një lloj laicizmi që duket se ka marrë një formë të caktuar për shkak të “rrethanave historike dhe gjeografike të vendit.”

Për shembull, pavarësisht nga rastet e dukshme të zbatimit simbolik të laicizmit në jetën e përitshme, si ndalimi i ferexheve në institucione publike, ka shumë anë të tjera të shtetit turk që nuk përputhen me laicizmin.

Disa kritikë veçojnë Drejtorinë e Marrëdhënieve Fetare dhe vënë në dyshim vetë qënien e një të ashtuquajturi shtet laik. Drejtoria në fjalë administrohet nga nëpunës shtetërorë dhe financohet nga burime shtetërore; megjithatë ajo iu ofron shërbime vetëm muslimanëve Suni – që përbëjnë shumicën në Turqi.

Ndërkohë Kryeministri Rexhep Taip Erdogan akuzohet se në mënyra të tërthorta nxit konservatorizmin fetar.

Pakicat e Krishtere dhe Çifute, Muslimanët jo-ortodoksë Alevi, dhe ata që nuk besojnë, nuk marrin asnjë shërbim nga Drejtoria.

Procesi i këshillimit publik ka nxitur diskutime mbi pyetjen nëse forma e tanishme e laicizmit në Turqi duhet të reformohet apo të ripërcaktohet. Ky debat është shumë i rëndësishëm, pasi do të vendosë se në çfarë niveli do të jetë feja në gjendje të ndikojë mbi jetën publike dhe politike të vendit.

Shumë organizata jo-qeveritare kanë shprehur hapur mendimin për këtë çështje.

Shoqata e Industrisë dhe Biznesit Turk (Tusiad), një nga OJQ-të më në zë, mendon se “laicizmi në Turqi është ndryshe nga varjanti i tij në Perëndim, pasi shteti nuk e ka shkëputur veten në mënyrë të barabartë nga të gjithë fetë, besimet, dhe mos-besimet.”

“Statusi i tanishëm i Drejtorisë së Marrëdhënieve Fetare është edhe kundër laicizmit, edhe kundër lirisë së fesë dhe ndërgjegjes.”

Kryeministri Rexhep Taip Erdogan nuk iu shmanget diskutimeve. Bashkë me partinë e tij Partia për Drejtësi dhe Zhvillim (AKP) që i ka rrënjët në Islam, gjatë një dhjetëvjeçari të tërë në pushtet ai ka bërë ç’është e mundur që të ri-interpretojë laicizmin.

Për shembull, Zoti Erdogan dhe partia a tij nuk kanë pranuar të vazhdojnë ta zbatojnë ndalimin e rreptë që i bëhet fesë në të gjitha apektet e jetës publike dhe kufizimit të saj në jetën private. Jo vetëm kaq, por kryeministri nuk rresht së përsërituri se “laikë mund të jenë vetëm shtetet, jo individët.”

Në fillim të këtij viti Z. Erdogan ngjalli reagim kur deklaroi se ëndërronte të shihte një “brez besimtarësh të përkushtuar.” Për më tepër parlamenti miratoi edhe një ligj që i lejonte shkollat fetare të njohura me emrin imam hatip që të pranonin edhe fëmijë të moshës 11 vjeç.

Kryeministri gjeti rastin ta përhapte arsyetimin e tij të ri gjatë vizitës në Egjipt në Shtator 2011. Ai e përcaktoi veten si kryeministri musliman i një shteti laik, përqasje e cila u komentua nga analistët turkë si revizionim i “laicizmit”.

Janë pikërisht lëvizje si kjo që kanë provokuar kritikat ndaj Z. Erdogan. Ai akuzohet se ka pikësynime islamike dhe se vjedhurazi po nxit konservatizmin fetar.

Forma e ardhme e laicizmit në Turqi varet shumë nga ndryshimet që priten të ndodhin në sistemin politik.

Shumë njerëz janë të bindur se kryeministri mbështet një system presidencial me fuqi kushtetuese të përforcuara.

Mendohet se ai mund kërkojë edhe një ndryshim në kushtetutë që të paraqesë sistemin presidencial. Kundërshtarët e tij druhen se ndryshimi nga sistemi i tanishëm parlamentar do t’i japë pushtet të tepruar një njeriu që qysh tani akuzohet për autoritarianizm. 

Erdogan Toprak, zëvendës kryetar i Partisë Popullore Republikane në opozitë thotë se kryeministri “dëshiron të kthejë në pushtet sulltanin” – duke iu referuar kohëve të shkuara të Perandorisë Otomane, përpara se Turqia të bëhej Republikë.

“AKP synonë që ta kthejë shoqërinë pas dhe ta shndërrojë atë në një ummah (komunitet islamik). Ajo dë të kthejë së mbrapsh konceptin e individit, të krijuar nga republika, dhe t’i shndërrojë qytetarët në subjekte,” thotë ai.

Por Z. Erdogan mendon se besimi islamik i vendit nuk duhet mbajtur fshehur. Muajin e shkuar, në një fjalim ai tha se ekujlibri midis vlerave demokratike dhe besimit fetar që ka krijuar Turqia duhet të jetë frymëzues për të tjerët.

“Në një vend ku shumica e njerëzve janë muslimanë, ne e lemë demokracinë të sundojë në formën e saj më të përparuar, duke u kthyer në shembull për të gjithë vendet muslimane,” tha ai.

Çfarë i mban shqiptarët shqiptarë

Arben Kallamata

"Edhe un frati tham t'vërtetën / me muslimanët e baj fli veten / Varrem n'krab; lidhem n'vargaj / E Shqipënin un' nuk e l’shoj" (Nga Lahuta e Malcis, Gjergj Fishta)

Ndoqa me vëmendje bisedën e Kim Mehmetit në lidhje me promovimin e librit të tij të ri Shkupi, për të cilën është bërë aq zhurmë kohët e fundit. Biseda është shumë e mirë, shumë e qartë, shumë e argumentuar, deri sa arrin në minutën e 32të të saj, kur shkrimtari lëshon këto fjalë:

“Sepse duhet pranuar një gja, që nuk ka religjone destruktive por ka njerëz destruktivë që e përdorin religjonin si …Absolutisht, matematikisht mund të dëshmohet, edhe nëpërmjet asaj që e thashë më parë, se islamizmi e ka shpëtuar shqiptarinë në disa vise shqiptare, absolutisht. Mund t’ia u dëshmoj me këtë: ortodoksët shqiptarë nuk i ke, katolikët shqiptarë nuk i ke në Shkup. I ke vetëm shqiptarët muslimanë.” (Transkriptimi im, AK)

Krejtësisht e pavërtetë, krejtësisht e gabuar. Ajo që të çuditi më tepër, ishte që këto fjalë bijen në kundërshtim me gjithçka që vetë Kim Mehmeti ka thënë deri në atë pikë të bisedës. Ai flet për shkrirjen masive të shqiptarëve katolikë (rreth 60 mijë, sipas bisedës), të cilët të detyruar nga shtypja kanë lëvizur për në Kroaci; flet për tretjen e një numri të madh shqiptarësh ortodoksë, të cilët duke u lidhur me kishën greke ishin shndëruar në grekë (gjë që e dimë të gjithë që ka ndodhur jo vetëm në Shkup por edhe gjetkë); flet edhe për firosjen e shqiptarëve muslimanë, sidomos pas ikjeve të shumta në Turqi. Kim Mehmeti duket se ka në kokë një tablo të qartë dhe të mirëinformuar për historinë e shqiptarëve të Shkupit, ose të historisë së Shkupit si qytet shqiptar. Megjithatë, në kundërshtim me gjithë këtë informacion, ai lëshoi deklaratën e mësipërme.

Pyetja është: A duhet anatemuar shkrimtari kështu siç po bëjmë këto kohët e fundit në media publike dhe shoqërore, apo duhet pranuar ajo që është e logjikshme dhe bindëse nga biseda e tij – ndoshta 95 përqind e atyre që thotë – duke kërkuar prej tij dhe kujtdo tjetër që ka dëshirë të marrë pjesë në këtë diskutim mundësinë e sqarimit, saktësimit, ose ndoshta ri-pozicionimit.

Mendoj se këtu nuk ka fare vend për urrejtje dhe shfryrje pasionante nacionaliste. Nëse një intelektual hedh një tezë të gabuar, përse të mos e marrim shtruar, ta diskutojmë dhe të shprehim mendimin në lidhje me të, ta analizojmë dhe kundërsthojmë mënyrë qytetare, pa qënë nevoja për etiketime dhe sharje.

Për mendimin tim, as muslimanizmi, as katolicizmi, as ortodoksia, as bektashizmi si fe nuk e kanë ndihmuar ndonjëherë çështjen kombëtare shqiptare. Dhe, meqë ra fjala, as paganizmi. Është më se e vërtetë që ka pasur klerikë patriotë të të katër feve, siç është po aq e vërtetë edhe që ka pasur klerikë anti-shqiptarë të të katër feve. Por s’mund të thuash se fetë në vetvete kanë ndihmuar në mbijetesën e shqiptarëve në komb. Të paktën unë s’di ndonjë rast të tillë. Përkundrazi, sa herë që kanë futur hundët në punët e politikës, gjë që nuk ka ndodhur rrallë, fetë në Shqipëri kanë përfaqësuar interesat e atyre që i kanë sjellë.

Vetëdijen shqiptare e ka ndihmuar vetëm aftësia e shqiptarëve për ta vënë përkatësinë etnike-kombëtare përmbi çdo vetëdije tjetër – sidomos përmbi vetëdijen fetare. Ose, për t’i parë këto të dyja, ashtu siç duhen parë - krejtësisht të ndara nga njëra tjetra. Këtë element e kanë kapur edhe rilindasit  dhe intelektualët më të shquar shqiptarë, jo vetëm Pashko Vasa me vargun e tij monumental “feja e shqiptarëve është shqiptaria”, por edhe Naim Frashëri, edhe Konica, edhe Fishta. Vargjet e Fishtës te Lahuta e Malcis e japin në mënyrën më të përmbledhur dhe artistike atë që i ka shpëtuar shqiptarët nga asimilimi:  "Edhe un frati tham t'vërtetën / me muslimanët e baj fli veten / Varrem n'krab; lidhem n'vargaj / E Shqipënin un' nuk e l’shoj".

Jo pa të drejtë në bisedën e tij Kim Mehmeti vë në dukje se vitet më shkatërruese për vetëdijen e shqiptarëve të Maqedonisë kanë qënë dhjetëvjeçarët e Jugosllavisë komuniste. Ai thekson se është ndjekur një politikë e menduar mirë anti-shqiptare ndërkohë që edhe shqiptarët e Maqedonisë kanë pjesën e tyre të fajit. Kjo është më se e vërtetë. Një pjesë e shqiptarëve të Maqedonisë kanë rënë në grackën jugosllavo-maqedonase të cytjes kah islamizmi, kah identifikimi me muslimanizmin. Për dyzetë vjet të Jugosllavisë, por edhe sot, autoritetet maqedonase i kanë shtyrë shqiptarët larg shkollave shqipe dhe drejt medreseve, larg librave laikë shqip dhe drejt librave fetarë shqip. Fatkeqsisht, shqiptarët atje janë treguar të paaftë për t’iu përgjigjur kësaj politike. Por kjo vërteton të kundërtën e asaj që thotë Kim Mehmeti në deklaratën që citova në krye të këtij shkrimi. Kjo tregon se muslimanizmi nuk ka qënë mburojë, por mbulojë e shqiptarisë. Ka qënë guri i rëndë i varrit që Maqedonasit e kanë ngritur me kujdes për të mbuluar vetëdijen etnike dhe kombëtare të shqiptarëve.

Turqia

500 vjet: Na la vjedhjen si profesion kombetar; na la pabesine si baze te karakterit; na la injorancen si institucion intelektual dhe genjeshtren si institucion moral; na la ndjenjen e provincialit; na la izolimin si instikt mbijetese; na ndau ne pese vilajete; na ndezi edhe me keq sherret me te gjithe fqinjet rreth e rrotull; perdhunshem na e shkaterroi ADN-ne; na mesoi t'i themi derrit daje...dhe tani na kerkojne te ndryshojme historine.

Përse nuk është Zoti ai që krijoi Gjithësinë

Nga Stiven Hoking dhe Leonard Mlodinow

Krijimi i botës ku jetojmë mund të shpjegohet bindshëm me anë të shkencës - nuk ka nevojë për perëndi.

Sipas mitologjisë Vikinge, eklipset ndodhin kur hëna ose dielli kapen nga dy ujq të quajtur Skoll dhe Hati. Sa fillonte eklipsi njerëzit mblidheshin dhe fillonin të bënin sa më shumë zhurma, me shpresë se do t'i trembnin ujqit. Natyrisht, me kalimin e kohës ata e panë se eklipset vazhdonin punën, pavarësisht nga kusitë që përplaseshin aty poshtë.

Duke mos ditur se si punojnë gjërat në natyrë, njerëzit e kohëve të lashta filluan të krijojnë mite të shumtë që s'ishin tjetër veçse përpjekje për t'i dhënë një farë kuptimi botës përreth. Më vonë ata iu kthyen filosofisë, domethënë përdorimit të arsyes -- me një dozë të mirë intuite -- si mjet për të deshifruar gjithësinë. Sot ne përdorim arsyen, matematikën dhe provat eksperimentale -- me fjalë të tjera, shkencën bashkëkohore.

Albert Ajnshtaini thoshte: "Gjëja më e pakuptueshme për gjithësinë është se ajo është e kuptueshme." Me këtë ai nënkuptonte që, në dallim nga një shtëpi e papastruar, gjithësia nuk është aspak  përzjerje sendesh që lëvizin secili në hesap të vet. Çdo gjë në gjithësi, pa asnjë përjashtim, ndjek ligjësi të caktuara.

Njutoni besonte se sistemi ynë djellor, që për çudi ishte i banuar, nuk "ka dalë nga rrëmuja përmes ligjeve të natyrës." Jo, ai thoshte se i gjithë rregulli i gjithësisë ishte "krijuar fillimisht nga Zoti dhe ruhej prej tij edhe sot e kësaj dite i pandryshuar." Zbulimi kohët e fundit i disa detajeve të hollësishme të shumë e shumë ligjeve të natyrës mund t'i bëjë disa njerëz t'i rikthehen mendimit se ky plan madhështor duhet të jetë patjetër vepër e një Planifikuesi madhështor. Megjithatë, zhvillimet e fundit në kozmologji arrijnë të shpjegojnë qartë se përse ligjet e gjithësisë duken si të prera me gërshërë për njerëzit, pa pasur nevojnë e një krijuesi bamirës.

Për krijimin e planimetrisë tokësore të përshtatshme për njerëzit janë ndërthurur një sërë ndodhish të pazakonshme, të cilat do të ishin vërtet shumë të pakuptueshme nëqoftëse sistemi ynë diellor do të ishte i vetmi në Gjithësi. Por ne sot njohim me qindra siteme të tjerë diellorë, ndërkohë që janë shumë të paktë ata që mund ta venë në dyshim se duhet të ketë pambarimisht të tjerë midis miliarda yjeve të galaksisë sonë. Planetet janë nga më të ndryshmit dhe s'ka dyshim se, nëqoftëse në një planet të caktuar që është i përshtatshëm për jetën do të kishte qënie të afta për ta shqyrtuar botën rreth tyre, ata do të arrinin në përfundimin se mjedisi përreth është në gjenjde t'i plotësojë kushtet e duhura për jetesën e tyre.

Pohimin e fundit mund ta kthesh lehtësisht në parim shkencor: Fakti që ne jemi përcakton kufijtë e tipareve të llojit të mjedisit rrethues. Për shembull, po të mos e dinim largësinë e Tokës nga Dielli, fakti që ka qenie si ne do të na lejonte të caktonim kufizime se sa e madhe apo sa e vogël do të duhej të ishte largësia midis Tokës dhe Diellit. Që të jetojmë, ne na duhet ujë i lëngshëm, dhe po të kishte qënë Toka më pranë Diellit, ky ujë do të kishte avulluar; po të ishte më larg, do të kishte ngrirë. Ky parim quhet parimi "i dobët" antropik.

Parimi i dobët antropik nuk është edhe aq i debatueshëm. Ndërkohë, është një trajtë e tij më e ashpër që shihet me përbuzje nga disa fizikanë. Parimi i fortë antropik nënkupton që fakti që ne jemi detyrimisht vë kufizime jo vetëm mbi mjedisin rreth nesh, por edhe në formën dhe përmbajtjen e vetë ligjeve të natyrës.

Një mendim i tillë është krijuar sepse nuk janë vetëm karakteristikat e veçanta të sistemit tonë diellor që duken të jenë çuditërisht të përshtatshme për zhvillimin e jetës së njeriut, por edhe karakteristikat e gjithë gjithësisë -- dhe ligjeve të saj. Ato duken se kanë një planifikim që duket sikur është prerë me gërshërë për të na mbështetur ne dhe, nëqoftëse do të vazhdojmë të jemi, le fare pak vend për ndryshime në të ardhmen. Kjo është shumë më e vështirë për t'u shpjeguar.

Historia se si gjithësia e hershme e përbërë nga hidrogjeni, heliumi dhe pak litium u zhvillua në një gjithësi që evoluoi në një gjithësi të aftë për të mbajtur të paktën një botë me formë jete të arsyeshme si jona është histori me shumë kapituj. Forcat e natyrës duhet të ishin të tilla që të bënin të mundur prodhimin e elementëve më të rëndë - veçanërisht karbont - nga elementët e hershëm, dhe jo vetëm kaq, por edhe që këta të ishin të qëndrueshme të paktën për disa miliarda vjet. Këta elementë të rëndë u formuan në furrra gjigande që ne i quajmë yje, prandaj këto forcave kishin detyrë që fillimisht të lejonin formimin e yjeve dhe të galaksive. Këto, nga ana tjetër, u krijuan nga farat e inhomegeneitieve të vegjël në gjithësinë e hershme.

Po edhe kjo nuk mjaftonte: Dinamizmi i yjeve duhej të ishte i tillë që disa prej tyre do të duhej t'iu vinte dita të shpërthenin pikërisht në mënyrë të tillë që të lejonte shpërndarjen në hapësirë të elementëve më të rëndë. Jo vetëm kaq, por ligjet e natyrës do të duhej të diktonin që këto mbeturina të rikondensoheshin në breza të rinj yjesh, tashmë të rrethuar nga planete që kishin në vetvete elementët e rëndë të porsa krijuar.

Po të shqyrtosh gjithësitë modele që gjenerojmë kur ndryshohen teoritë e fizikës në forma të caktuara, mund të arrish të studiosh në mënyrë metodike pasojat e ndryshimeve të ligjeve fizike. Përllogaritjet tregojnë se një ndryshim qoftë edhe 0.5 % në intensitetin e forcës nukleare intensive, ose 4% i forcës elektrike, do të shkatërrote ose pothuajse gjithë karbonin ose gjithë oksigjenin në të gjitha yjet dhe, në këtë mënyrë, edhe mundësinë e jetës kështu siç e njohim ne. Gjithashtu, pjesa më e mdhe e konstanteve themelore me të cilat merremi në teoritë tonë duken të përllogaritura shumë imët në kuptimin që, po t'i ndryshoje në një masë sado të vogël, gjithësia do të ishte cilësisht e ndryshme dhe, në shumë raste, e papërshtatshme për zhvillimin e jetës. Për shembull, po të kishin qënë protonet 0.2% më të rëndë, ato do të ishin kthyer në neutronë, duke destabilizuar gjithë atomet.

Duke pasur parasysh se që të zhvillohet jetës planetare i nevojiten disa qindra milion vjet në një orbitë të qëndrueshme, del se edhe numri i përmasave hapësinore është i përcaktuar nga qenia jonë. Kjo ndodh se, sipas ligjeve të gravitetit, orbitat e qëndrueshme eliptike janë të mundshme vetëm në tre përmasa. Në çdo përmasë tjetër veç këtyre të treve, edhe turbullimi më i vogël, si për shembull diçka e shkaktuar nga tërheqja e planeteve të tjerë, do ta dërgonte planetin përtej orbitës së vet rrethore, dhe do ta detyronte që të vërtitej në formë spilare ose tutje, ose në drejtim të diellit.

Dalja e strukturave të ndërlikuara të afta për të mbajtur vëzhgues të arsyeshëm duhet të jetë shumë e brishtë. Ligjet e natyrës krijojnë një sistem që është jashtëzakonisht i detajuar. Si duhet t'i kuptojmë këto përkime? Fati në formën e saktë dhe në natyrën e ligjeve bazë të fizikës është një lloj tjetër fati nga fati që gjejmë te faktorët mjedisorë. Ai na ngre pyetjen e natyrshme se përse është kështu siç është.  

Disa njerëz duan t'i përdorin këto përkime si dëshmi të punës së Zotit. Mendimi se gjithësia është krijuar që të rehatojë njerëzimin mund të gjendet në teologjitë dhe mitologjitë më të vjetra, që prej mijëra vjetësh. Në kulturën Perëndimore Testamenti i Vjetër përmban mendimin e një plani hyjnor, megjithëse pikpamja tradicionale e krishterë ka qënë jo pak e ndikuar nga Aristoteli, i cili besonte "te një botë inteligjente natyrore që funksionon sipas një plani të qëllimshëm."

Nuk është kjo përgjigja që jep shkenca moderne. Sipas të dhënave të fundit më të përparuara të kozmologjisë, ligjet e gravitetit dhe teoria kuantum japin mundësi për krijimin e gjithësisë në mënyrë spontane nga asgjëja. Krijimi spontan është arsyeja se përse ka diçka në vend të asgjësë, përse është gjithësia, përse jemi ne. Nuk është aspak e nevojshme të ftosh Zotin që të ndezë letrën e lakmusit blu dhe të verë gjithësinë në punë.

Gjithësia jonë duket se është një ndër shumë të tillë, secila me ligje të ndryshëm. Mendimi i shumëgjithësive nuk është aspak përfytyrim i shpikur për të shpjeguar mrekullinë e detajimit. Ai është një pasojë e parashikuar nga shumë teori të kosmologjisë moderne. Nëqoftëse është i vërtetë, ai është në gjendje ta kthejë parimin e fortë antropik në të dobët, duke e vënë detajimin e ligjeve fizike në të njëjtin rrafsh me faktorët mjedisorë, sepse kjo do të thotë që habitati ynë kozmik - he për hë e gjithë gjithësia e vëzhgueshme - s'është gjë tjetër veçse një ndër të shumtat.

Secila nga gjithësitë ka shumë histori të mundshme dhe shumë gjendje të mundshme. Vetëm disa pak prej tyre do të lejonin qenien e krijesave si ne. Në një farë mënyre, megjithëse jemi të brishtë dhe të parëndësishëm përballë përmasave të kozmosit, kjo na bën ne zotër të krijimit.

Stiven Hoking është profesor në Universitetin e Kembrixhit. Leonard Mlodinow është fizikant që jep mësim në Kaltek. Përshtatur nga "Plani i Madh" nga Stiven Hoking dhe Leonard Mlodinow, për t'u botuar nga Bantam Books në 7 Shtator.

Përktheu Arben Kallamata

Përsëri me Tortën – Një propozim

Përsëri me Tortën – Një propozim

Gjyshi

Gjyshi im nuk ka qënë një nga ata që kanë firmosur Dokumentin e Pavarësisë. Gjyshi im nuk ka qënë nga ata që pritën Princ Vidin në Durrës. Gjyshi im nuk ishte ministër i qeverisë së Fan Nolit, Zogut, dhe as i ndonjë qeverie tjetër para dhe pas tij. As gjyshja ime nuk ka qënë ajo që qëndiste flamurin që do të ngrihej në Vlorë, Durrës, Elbasan, Shkodër, apo Tiranë. Gjyshrit e mij nuk kanë pasur toka, prona, lidhje të rëndësishme, për të qënë njerëz që ngrinin flamurë, firmosnin dokumentë, organizonin beteja të ashpra fitimtare. Gjyshrit dhe gjyshërit e mij kanë qënë thjesht disa shqiptarë të zakonshëm, besoj të ndershëm, që iu lanë bijve dhe bijave të tyre, domethënë edhe prindërve të mij trashëgim gjuhën shqipe dhe vetëdijen shqiptare. Prindërit e mij m'i përollën këto mua. A s'kam të drejtë edhe unë ta gëzoj 100 vjetorin e pavarësisë po aq sa nipi apo mbesa e Filan Bëmëmadhit, Fistek Beut, Firmëtar Nismëtarit, Themelues Bajraktarit, e gjithë këtyre superpatriotëve që po na mbysin gjithë këtë kohë? A është 100 vjetori i shpalljes së Pavarësisë festë për të gjithë shqiptarët, apo vetëm për nipërit dhe mbesat e figurave te ndritura historike? Jo për gjë, po sikur po na troshitët trutë duke iu rënë papushim gjokseve nëpër televizorë, gazeta, faqe interneti dhe facebook-u.